Συντάκτης: Ηλίας Καραφουλίδης

Είναι από τις φορές που διαβάζοντας την περίληψη της παράστασης, θέλεις να κλείσεις αμέσως το εισιτήριο σου.

«Γραμμένο για έναν ή μια ηθοποιό.

Το φύλο του δεν ενδιαφέρει. Ούτε η ηλικία του. Ούτε η σωματική διάπλαση.”

Ένας έφηβος, το πιο όμορφο αγόρι σε όλη την περιοχή, βρίσκεται νεκρό στη μέση του πουθενά. Με αφορμή αυτό το γεγονός, ξεδιπλώνεται η παθογένεια μιας ολόκληρης κοινωνίας, της κλειστής κοινωνίας μιας επαρχίας».

Αυτή είναι η υποσημείωση του βραβευμένου Καταλανού συγγραφέα Ζουζέπ Μαρία Μιρό, ο οποίος την περίοδο της πανδημίας και συγκεκριμένα το 2020, έγραψε το έργο «Το πιο όμορφο σώμα που έχει βρεθεί ποτέ σε αυτό το μέρος». Είναι ένας μονόλογος, ο οποίος με αφορμή το θάνατο ενός εφήβου, πραγματεύεται θέματα, όπως η παιδεραστία, η καταπίεση, η ομοφοβία, ο εγκλωβισμός στα στερεότυπα και, γενικά, τα κακώς κείμενα ενός κλειστού τόπου.

Υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα της Ζωής Ξανθοπούλου, ο Αργύρης Ξάφης ερμηνεύει όλους τους εμπλεκόμενους ρόλους, αποδεικνύοντας το μεγαλείο του ταλέντου του. Άψογος ερμηνευτικά, ζει στο έπακρο κάθε ρόλο, μεταφέρει στο κοινό όλη την καταπίεση, το φόβο, το κάθε συναίσθημα που βιώνει ο εκάστοτε ήρωας που υποδύεται. Βοηθάει πάρα πολύ και η σκηνοθετική μεστή προσέγγιση της Ζωής Ξανθοπούλου, όπως και η απλότητα του σκηνικού.

Ωστόσο, ο μονόλογος είναι ένα από τα πιο δύσκολα είδη του θεάτρου και νομίζω πως αυτή η δυσκολία αποτυπώθηκε σε κάποια σημεία. Προφανώς όχι λόγω της ανεπάρκειας του πρωταγωνιστή, αλλά εξαιτίας της μεγάλης διάρκειας του έργου και κάποιων χαοτικών σημείων. Υπήρξαν μερικές στιγμές, που χανόταν ο ρυθμός, έπαιρνε λίγο χρόνος να καταλάβεις το ρόλο και τη σχέση του κάθε ήρωα με τον αδικοχαμένο έφηβο και αυτό σου αφαιρούσε από τη μαγεία της παράστασης.

Συνολικά, πρόκειται για μια ωραία παράσταση και τα απανωτά sold out αποτελούν το καλύτερο και πιο πειστικό τεκμήριο για αυτό. Το θέατρο Αυλαία ήταν γεμάτο, όλοι χειροκροτήσαμε στο τέλος τον υπέροχο Αργύρη Ξάφη και είναι πάντα ελπιδοφόρο να θίγονται τόσο καίρια ζητήματα στη σύγχρονη θεατρική δραματουργία.

4 μέρες με επίκεντρο το βιβλίο, 4 μέρες με επίκεντρο τον πολιτισμό. Ενδιαφέρουσες ομιλίες, πάγκοι γεμάτοι βιβλία, πλήθος ανθρώπων όλων των ηλικιών, 450 εκδηλώσεις συνέθεσαν, μεταξύ άλλων, το παζλ της 21^ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που έλαβε χώρα στον εκθεσιακό χώρο ΔΕΘ-Helexpo. Η Έκθεση διοργανώθηκε, για πρώτη φορά, από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού(ΕΛΙΒΙΠ), είχε τιμώμενη χώρα την Ιταλία και κεντρικό σύνθημα: Α(Ι)νθρώπινη Δημιουργικότητα.

Εγώ επισκέφτηκα την έκθεση το Σάββατο 10 Μαΐου και έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Κόσμος, πληθώρα ομιλιών και εκδηλώσεων, πάρα πολλοί πάγκοι με βιβλία, πολύ οργανωμένοι και καθαροί χώροι και όλοι οι επισκέπτες απολάμβαναν τη βόλτα τους στον εκθεσιακό χώρο της ΔΕΘ-Helexpo. Η είσοδος ήταν ελεύθερη για όλους, ο καιρός καλός και έτσι πολλοί προτίμησαν να συνδυάσουν τη Σαββατιάτικη βόλτα τους με την αγορά ενός βιβλίου.

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η εκδήλωση για την τεχνητή νοημοσύνη, την προπαγάνδα και τα fake news. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, τέθηκαν καίρια ζητήματα για την επιρροή της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία και κατά πόσο οι ψευδείς ειδήσεις αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή κατά της αξιοπιστίας της είδησης και, κατ’επέκταση, της δημοκρατίας. Στην ίδια εκδήλωση μίλησε και ο πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ, Σωτήρης Τριανταφύλλου, τονίζοντας τους κινδύνους της παραπληροφόρησης των ΜΜΕ, εξαιτίας της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.

Άξιο αναφοράς και το Φεστιβάλ Μετάφρασης, στο οποίο η Πανελλήνια Ένωση Μεταφραστών μαζί με φοιτήτριες της ιταλικής φιλολογίας, μίλησαν και το ρόλο του ChatGPT στην καθημερινότητα μας και τον κίνδυνο να κλαπούν εκατομμύρια έργα διάσημων συγγραφέων.

Αφού παρακολούθησα μεγάλο μέρος αυτών των δύο εκδηλώσεων, περιηγήθηκα και στα 4 κτήρια της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και χάρηκα βλέποντας τόσο πολύ κόσμο να αγοράζει τα αγαπημένα του βιβλία. Υπήρχαν τόσες πολλές αίθουσες, όπως η Αίθουσα «Μίκης Θεοδωράκης», η Αίθουσα «Cosmos», η Αίθουσα «Βαβέλ», που ήταν αδύνατο να παρακολουθήσεις όλες τις ομιλίες. Αλλά αυτή είναι και η μαγεία μιας τέτοιας εκδήλωσης, να δεις όλους τους χώρους και να κάτσεις λίγο παραπάνω να απολαύσεις την ομιλία, που θα σου κεντρίσει περισσότερο το ενδιαφέρον.

Ένα μεγάλο μπράβο στο Δήμο Θεσσαλονίκης και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, που διοργάνωσε μαζί με την ΕΛΙΒΙΠ τη 21^η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου και εύχομαι και εσείς να είχατε την ευκαιρία το τριήμερο 8-11 Μαΐου να επισκεφτείτε αυτούς τους τόσο όμορφους χώρους! Και του χρόνου λοιπόν!

Για μια ακόμα φορά γίναμε αποδέκτες μιας αρκετά ευτελούς συζήτησης στον τηλεοπτικό αέρα σε κανάλι πανελλαδικής εμβέλειας. Πιθανότατα οι περισσότεροι από εσάς γνωρίζετε τι ειπώθηκε σε καθημερινή πρωινή εκπομπή για τις γυναίκες λεχώνες, όταν αυτές δεν αισθάνονται σεξουαλικά όντα μετά τη γέννα. Δεν έχει νόημα αναπαραγωγής γιατί σημασία δεν έχει να «λιθοβολήσουμε» ή, πιο απλά, να «κράξουμε» τους εμπλεκόμενους μέχρι να ξεχαστεί το θέμα και, δυστυχώς, μέχρι να συμβεί το επόμενο. Γιατί πρώτον αυτό δεν λύνει το πρόβλημα και δεύτερον γιατί κανείς μας δεν διεκδικεί το τίτλο του «αλάθητου».

Ποιο είναι όμως το πρόβλημα; Ότι, πολλές φορές, στον τηλεοπτικό αέρα χάνεται η ψυχραιμία από τους παρουσιαστές και, μέσα στην πίεση του τηλεοπτικού χρόνου, προσεγγίζονται άκρως ευαίσθητα θέματα επιδερμικά και, ενίοτε, χυδαία. Δεν μπορείς να αναλύσεις ένα τόσο λεπτό ζήτημα, όπως είναι η ψυχολογία της γυναίκας μετά τη γέννα, μεταξύ ενός ενημερωτικού θέματος και μιας lifestyle συνέντευξης. Και αν επιλέξεις να το κάνεις, οφείλεις να είσαι ενήμερος για αυτό που συζητάς και να προτείνεις ουσιαστικές λύσεις. Το να βλέπει, όμως, ο κεντρικός παρουσιαστής ότι μια συνεργάτης του είναι έτοιμη να διατυπώσει κάτι ακραίο και αυτός να ενθαρρύνει τη διατύπωση της είναι, κατά τη γνώμη μου, μια από τις μεγαλύτερες παθογένειες της ελληνικής τηλεόρασης. Δεν είναι όλα τα θέματα «η τέλεια αφορμή» για να γίνει λίγο παραπάνω ντόρος και να υπάρχει αναπαραγωγή στα σάιτ.

Σε αυτό το σημείο, οφείλουμε να αναφέρουμε πως υπήρχε η πρέπουσα αντίδραση από το υπόλοιπο πάνελ και, μάλιστα στο τέλος, ακούστηκαν και πολύ ωραία λόγια: «Ο άντρας που αγαπάει κάνει υπομονή και σε αυτή την περίοδο και σε άλλες, όταν χάνει ένα αγαπημένο της πρόσωπο, όταν δεν της αρέσει το σώμα της, όταν απολύεται από τη δουλειά, όταν δεν της αρέσει κάτι γύρω της, πρέπει να κάνει υπομονή ο άνδρας που αγαπάει τη μάνα του παιδιού του». Καταρχάς, όταν μια γυναίκα γίνεται μάνα και ένας άντρας γίνεται πατέρας. Ο ρόλος του δεν είναι διακοσμητικός  ούτε σκέφτεται: «Εσύ έγινες τώρα μάνα, να δω τώρα εγώ πώς θα περάσω το χρόνο μου». Αλλά ας επιστρέψουμε στο ρόλο των media και θα αναρωτηθώ φωναχτά: Γιατί δεν γίνεται ποτέ αναπαραγωγή στις όμορφες δηλώσεις, στις δηλώσεις που εμπνέουν, στις δηλώσεις που πάνε την κοινωνία ένα βήμα μπροστά και πάντα προωθούνται ακραίες και απαρχαιωμένες απόψεις;

Ως πότε ο ντόρος γύρω από ένα θέμα θα απασχολεί παραπάνω από την ίδια την ουσία; Ως πότε θα αντιμετωπίζονται τόσο ευαίσθητα θέματα με προχειρότητα και χλευασμό; Ως πότε τα νούμερα τηλεθέασης θα έχουν πιο επιδραστικό ρόλο στη συζήτηση ενός πάνελ από την ενσυναίσθηση και το σεβασμό; Θέλω να πιστεύω πως η απάντηση είναι πως, σύντομα, τέτοιες επιφανειακές προσεγγίσεις θα ανήκουν στο κακό χρονοντούλαπο της ελληνικής τηλεόρασης. Φοβάμαι, όμως, πως η πιο ρεαλιστική απάντηση είναι πως τέτοιες προσεγγίσεις θα συνεχιστούν. Και θα συνεχιστούν όσο παρουσιαστές λειτουργούν, περισσότερο, για την επίτευξη ενός καλού ποσοστού τηλεθέασης και όχι για την ουσιαστική τέρψη του κοινού.

Θύελλα αντιδράσεων έχει ξεσπάσει μετά το νέο τραγούδι του Light «Polo». Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία(Ε.Σ.Α.μεΑ) κατηγορεί το γνωστό τράπερ για μισαναπηρισμό, ενώ τόσο στο μιντιακό κόσμο όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επικρατεί οργή για τους-αντικειμενικά-εμετικούς στίχους του τραγουδιού. Δοθείσης αυτής της αφορμής, είναι μια πολύ ωραία ευκαιρία να αναλογιστούμε ως μονάδες, αλλά και ως κοινωνία, γιατί η τραπ μουσική ελκύει τόσο πολύ τους εφήβους και αν, τελικά, αυτό το είδος μουσικής είναι τόσο επιβλαβές για τη ψυχοσύνθεση τους.

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται μια τεράστα άνοδος της δημοφιλίας της τραπ μουσικής. Με πολύ γρήγορο ρυθμό(κολλητικό, ομολογουμένως), τα νέα παιδιά χορεύουν στους ρυθμούς αυτής της μουσικής και αποθεώνουν τους καλλιτέχνες. Οι στίχοι αυτών των τραγουδιών προωθούν, κατά κόρον, τη βία, το σεξ, τα ναρκωτικά, παρουσιάζουν τις γυναίκες ως αντικείμενα ηδονής, τα χρήματα ως την πλήρη καταξίωση και τη χλιδή ως αυτοσκοπό. Έχουν, όμως, τα παιδιά πλήρη αντίληψη του τι τραγουδάνε ή, απλώς, νιώθουν μέρος μιας μάζας και χορεύουν σε έναν πολύ γρήγορο και ωραίο ρυθμό;

Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο, Χρήστο Θεοδωρόπουλο και το άρθρο του στο «neakriti.gr», «Η μουσική μπορεί να είναι από τις πιο ισχυρές και γεμάτες νόημα δραστηριότητες ως προς τη δημιουργία μιας ισχυρής ταυτότητας. Ένας έφηβος επιλέγει πώς θα δράσει βάσει οικογενειακών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραγόντων. Αν οι παραπάνω παράγοντες δεν είναι υποστηρικτικοί στο να δημιουργηθεί μια δυνατή προσωπικότητα, τότε υπάρχει σημαντική πιθανότητα ο έφηβος να κρυφτεί μέσα στη μάζα». 

Από την άλλη πλευρά, ο καθηγητής του ΑΠΘ, Βασίλης Βαμβακάς, σε συνέντευξη του στη LIFO και στο Γιάννη Πανταζόπουλο, τονίζει: «Η αγανάκτηση των σύγχρονων Ελλήνων με τα μνημόνια δεν θα μπορούσε να έχει άλλο σάουντρακ από μια μουσική που «τα χώνει», που βρίζει τη διεφθαρμένη ελίτ ή φαντασιώνεται ένα κατασταλτικό κράτος που θυματοποιεί εύκολα το λαϊκό θυμικό, που εκπέμπει μίσος όχι τόσο για τον ξένο όσο για το οικείο., Το κατά πόσο αυτό δημιουργεί πρότυπα και στερεότυπα ή απλώς συνηγορεί στην άνθηση μιας χαβαλετζίδικης και κυνικής νεανικής ηθικής θα πρέπει να το δούμε στην πορεία».

Ωστόσο, οφείλουμε όλοι μας να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να μη ρίχνουμε μόνο λάσπη σε ένα είδος μουσικής. Συμφωνούμε όλοι πως η τραπ μουσική προβάλλει αρνητικά πρότυπα, το γιατί όμως έχει τόσο μεγάλη απήχηση πρέπει να μας προβληματίσει όλους. Μήπως τα παιδιά καταφεύγουν σε αυτή τη μουσική, γιατί δεν έχουν ωραία ερεθίσματα στο σχολικό τους περιβάλλον; Μήπως τα παιδιά επιλέγουν να εκτονώσουν το θυμό που τους προκαλεί η αδιαφορία του οικογενειακού τους περιγύρου; Μήπως τελικά νοσεί η κοινωνία μας και προβάλλει, συνειδητά ή ασυνείδητα, αυτά τα πρότυπα; Καθημερινά γινόμαστε δέκτες βίας, γυναικοκτονιών, αδικίας και κοινωνικής ανισότητας.

Διάβασα κάτι στη LIFO, στο άρθρο του Χρήστου Ντάτση, που με βρίσκει απολύτως σύμφωνο. «Θα ήταν άδικο να λέγαμε όμως πως στο trap οφείλονται όλα τα δεινά του πλανήτη. Η έξαρση της βίας, η στροφή των νέων στα σκληρά ναρκωτικά, οι συμμορίες δεν οφείλουν την ύπαρξή τους στον Jeezy και τον Juicy J. Αντιθέτως, είναι οι παθογένειες ενός συστήματος που ο πυρήνας του είναι η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Είναι η ορατή γάγγραινα του ατομικού δρόμου, της προώθησης του grind culture σε ένα περιβάλλον ανελεύθερο, που ορίζεται από μονοπωλιακούς ομίλους, μιας οικονομίας που δεν καλύπτει τις βασικές ανάγκες αλλά κερδοφορεί από αυτές, μιας κοινωνίας βυθισμένης στον κοινωνικό αυτοματισμό, έρμαιο καθεστώτων εξαίρεσης».

Πριν, λοιπόν, κατηγορήσουμε τους εφήβους για τη μουσική που ακούνε, ας αναλογιστούμε για ποιο λόγο βρίσκουν καταφύγιο σε αυτή τη μουσική. Ας αναλογιστούμε για ποιο λόγο δισκογραφικές εταιρείες επιτρέπουν να κυκλοφορούν, σε καθημερινή βάση, τραγούδια με τέτοιο περιεχόμενο. Οι έφηβοι είναι μια ευάλωτη κοινωνική ομάδα και χρειάζονται άμεσα πιο θετικά πρότυπα για να μπορέσουν να ξεπεράσουν τη μόδα και την επιρροή της τραπ μουσικής. Τα παρέχουμε, όμως, όλοι εμείς ή απλά τους λοιδορούμε;

Στο θέατρο Αριστοτέλειο διαδραματίζεται μια ιστορία, που ερευνά εις βάθος την ανθρώπινη φύση, την παρεμβολή της επιστήμης στη ζωή και κατά πόσο πρέπει να παραμένουμε πιστοί στην ταυτότητα μας και τα κοινωνικά πρέπει. Το αριστούργημα του Ρώσου συγγραφέα, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα της Έφης Μπίρμπα, θα σας προβληματίσει και θα σας φέρει αντιμέτωπους με τα βαθύτερα και τα πιο ζωώδη ένστικτα του ανθρώπινου είδους.

Όλα ξεκινούν, όταν ο κορυφαίος Ρώσος επιστήμονας, Φίλιπ Φιλίποβιτς, επιχειρεί να μεταμορφώσει έναν αδέσποτο σκύλο σε άνθρωπο. Με τη βοήθεια του συνεργάτη του γιατρού, Ιβάν Μπορμεντάλ, επιθυμούν να δημιουργήσουν, πιθανότητα, ένα εξελιγμένο είδος. Ωστόσο, οι συνέπειες είναι ολέθριες. Ο σκύλος μετατρέπεται σε έναν άξεστο άνθρωπο, χωρίς ηθικούς φραγμούς, χωρίς ίχνος ευγένειας, σκοτώνει αδέσποτες γάτες, χουφτώνει γυναίκες και αντιβαίνει σε κάθε κανόνα κοινωνικής νόρμας και ευπρέπειας.

Μέσα από αυτή την αλληγορία, ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ επιθυμεί να καταδείξει πως η παρέμβαση της επιστήμης στη ζωή και την ταυτότητα μας μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες, ενώ προβαίνει με τον πιο άμεσο και γλαφυρό τρόπο σε μια σύγχρονη σάτιρα της ανθρώπινης φύσης, η οποία έχει ροπή προς τον αμοραλισμό και την αγένεια. Μη ξεχνάμε ότι το έργο γράφτηκε το 1925 στη Σοβιετική Ένωση, αλλά δημοσιεύτηκε το 1987, εξαιτίας λογοκρισίας.

Ο Άρης Σερβετάλης, στο ρόλο του σκύλου, αποδεικνύει για μια ακόμα φορά πως δικαίως θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ηθοποιούς της χώρας, ενώ άρτιος ερμηνευτικά είναι και ο Αργύρης Πανταζάρας, στο ρόλο του καθηγητή, Φίλιπ Φιλίποβιτς. Εξαιρετικές και οι ερμηνείες των Μιχάλη Θεοφάνους, Σπύρου Δέτσικα, Ηλέκτρας Νικολούζου, Χαράς-Μάτας Γιαννάτου και Αλεξάνδρας Καζάζου. Ειδική μνεία αξίζει να γίνει στην Έφη Μπίρμπα, που νομίζω πως μεγαλούργησε, δημιουργώντας μια σωματική(κατά βάση) παράσταση, με υψηλή αισθητική και γρήγορο ρυθμό.

Ωστόσο, η παράσταση σε κάποια σημεία ήταν χαοτική. Αν και καλοκουρδισμένοι όλοι οι ηθοποιοί μεταξύ τους, οι χορογραφίες τους, σε μερικά σημεία, ήταν λίγο αποπροσανατολιστικές ως προς τα νοήματα της παράστασης. Αυτό, βέβαια, δεν μειώνει επ΄ουδενί το άρτιο αποτέλεσμα και την εξαίσια σκηνοθετική προσέγγιση της Έφης Μπίρμπα. Η παράσταση θα σας προβληματίσει και θα σας δώσει τροφή για σκέψη. Υπάρχει κάτι καλύτερο;

Δεν είμαι πολύ υπερήφανος για αυτό που θα πω, αλλά ήταν η πρώτη φορά που επισκέφτηκα κάποιο μουσείο της Θεσσαλονίκης. Είναι αυτό το κακό, που συμβαίνει συχνά: κατάγεσαι από μια πόλη και αμελείς να ανακαλύψεις την πολιτιστική της κληρονομιά, αναβάλλεις τις επισκέψεις σου σε αρχαιολογικούς χώρους, δεν απολαμβάνεις την «τουριστική» πλευρά της πόλης σου. Σήμερα, λοιπόν, αποφάσισα να επισκεφτώ το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και αποκόμισα μόνο θετικές εντυπώσεις.

Το μουσείο στεγάζεται επί της οδού Μανόλη Ανδρόνικου 6, στην καρδιά της πόλης και έχει εύκολη πρόσβαση τόσο με τα ΜΜΜ, όσο και με τα πόδια. Το κτίριο κατασκευάστηκε το 1962 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Πάτροκλου Καραντινού και έχει κηρυχθεί ως «διατηρητέο μνημείο της νεότερης κληρονομιάς». Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης σας, θα βρείτε πάρα πολλά αντικείμενα της αρχαιότητας, συλλογές κεραμικών και λίθινων αντικειμένων, ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, αγάλματα, καθώς και πολλές πληροφορίες σχετικά με την ιστορία της πόλης.

Αυτό που, προσωπικά, με εντυπωσίασε ήταν η οργάνωση, η καθαριότητα του μουσείου, όσο το πλούσιο διαδραστικό υλικό. Παρακολούθησα την ιστορία της πόλης μου μέσα σε ένα βίντεο 5 λεπτών, διάβασα πολλές επιγραφές σχετικά με ιστορικές πλατείες της πόλης, όπως η Πλατεία Διοικητηρίου, έμαθα πολλά αναφορικά με τη διασκέδαση των Θεσσαλονικέων, την πορεία της οικονομίας της πόλης μέσα στους αιώνες και θαύμασα πολλά ομοιώματα αρχαίων Ελλήνων θεών.

Το μουσείο λειτουργεί καθημερινά από τις 09:00 το πρωί ως τις 17:00 το απόγευμα και έχει τιμή εισιτηρίου 8 ευρώ ως τις 15 Μαΐου και 10 ευρώ από τις 16 Μαΐου μέχρι το τέλος της τουριστικής περιόδου. Επιπρόσθετα, το μουσείο διοργανώνει πολλές εκθέσεις, δίνοντας την ευκαιρία στους λάτρεις της αρχαιοελληνικής εποχής να απολαύσουν σπάνια κειμήλια και αντικείμενα της αρχαίας ελληνικής τέχνης.

Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω τη σημασία να γνωρίζουμε πράγματα για την ιστορία της πόλης μας και να στηρίζουμε τους αρχαιολογικούς της χώρους. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης είναι πολύ πιο οργανωμένο και εντυπωσιακό από πολλά μουσεία του εξωτερικού, που περιμένουμε ώρες για να επισκεφτούμε. Για όσους ακόμα το σκέφτεστε, αξίζει μια επίσκεψη!

Κάταγμα στο κρανίο υπέστη ένα παιδί στην Πάτρα, μετά από ένα Tik Tok challenge με τους συμμαθητές του. Το παιδί προσγειώθηκε με το κεφάλι, νοσηλεύεται στο Καραμανδάνειο και είναι ένα ακόμα περιστατικό τραυματισμού εφήβου, μετά από ένα επικίνδυνο Tik Tok Challenge. Πόσο, τελικά, μπορούμε να προστατέψουμε τους εφήβους από αυτή τη μάστιγα;

Όπως αναφέρει στην «Καθημερινή» ο διδάσκων ψυχαναλυτής και συγγραφέας, Βασίλης Δημόπουλος, «Δεν δίνεται επαρκής χρόνος στον χρήστη για επεξεργασία και αυτό που του προσφέρεται έλκεται εύκολα από τραυματικές ζώνες του ψυχισμού, όπως το κενό, το τίποτα. Είναι μια διαδικασία ανάλογη με τις διαταραχές πρόσληψης τροφής ή με τον εθισμό σε τοξικές ουσίες. Έχω ανάγκη να γεμίσω το κενό, όχι να το υφάνω. Το κενό δεν αντέχεται και γεμίζει με ό,τι είναι άμεσα διαθέσιμο». 

Ζούμε στην εποχή, που οι έφηβοι, από πολύ μικρή ηλικία, καταναλώνουν υπέρμετρο και άφθονο περιεχόμενο στις οθόνες των κινητών τους τηλεφώνων. Ενημερώνονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ψυχαγωγούνται, φλερτάρουν και, παράλληλα, επιδίδονται σε διάφορα «παιχνίδια», με συνέπεια το σοβαρό τραυματισμό τους. Προς επίρρωση της παραπάνω άποψης, η ένωση «Depression and Bipolar Support Alliance», υποστηρίζει πως η μέση ηλικία, κατά την οποία ένα παιδί έρχεται σε επαφή με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι τα 12,5 χρόνια. Τα αρνητικά νέα, ωστόσο, έρχονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, που έδειξε ότι το 2021, ένας στους επτά εφήβους ηλικίας 10-19 ετών αντιμετώπισε προβλήματα ψυχικής υγείας.

Ψυχολόγοι, ανά τον κόσμο, συμφωνούν πως η υπερέκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενισχύει το άγχος, μειώνει την αυτοσυγκέντρωση, την αυτοπεποίθηση των εφήβων, ενώ προκαλεί συναισθήματα αποξένωσης και απομόνωσης από το υπόλοιπο κοινωνικό περίγυρο. Ο ψυχοθεραπευτής, Kojo Sarfo, τονίζει την ανάγκη των νέων να ανήκουν κάπου, ενώ η ψυχολόγος, Μαρία Κάκου, με δηλώσεις της στην «Απογευματινή», είπε πως «οι έφηβοι μιμούνται τις τάσεις της εποχής τους και τις συμπεριφορές των συνομηλίκων τους. Οι γονείς σε αυτή τη φάση της ζωής αποκαθηλώνονται, καθώς το επίκεντρο είναι η παρέα».

Σε μια εποχή, λοιπόν, που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλύσει τις ζωές των εφήβων, σε μια εποχή, που οι τραυματισμοί εφήβων στη χώρα από επικίνδυνα παιχνίδια έχουν αυξηθεί ραγδαία, οφείλουμε όλοι ως κοινωνία να βρούμε άμεσα έναν αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης. Όπως προτείνει η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, Βάνα Παπακίτσου στο iatropedia.gr , «οι γονείς όχι μόνο οφείλουν να επικοινωνούν ουσιαστικά με το παιδί τους, αλλά και να το παροτρύνουν να έχει κοινωνική ζωή, εκτός των social media. Να μάθει από νωρίς για τους κινδύνους και να αποκτήσει μια ισορροπημένη καθημερινότητα».

Ως κοινωνία, ας σταματήσουμε να «θεοποιούμε» το μάγκα, να χλευάζουμε τον αδύναμο, να θεωρούμε την καλοσύνη «υποτιμημένη έννοια» και την ευγένεια «μειονέκτημα». Οφείλουμε όλοι να εμπνεύσουμε τους εφήβους και να δημιουργήσουμε θετικά πρότυπα για αυτούς. Τα παιδιά αντιγράφουν συμπεριφορές και, πιθανότατα, είναι μια καλή ευκαιρία να μειώσουμε όλοι μας τις ώρες που περνάμε σκρολάροντας στο κινητό μας και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όσο για το σχολείο, είναι ζωτικής σημασία να σταματήσει αυτή η άχαρη μέθοδος της «παπαγαλίας» και, επιτέλους, τα παιδιά να εξελίσσουν από νωρίς την προσωπικότητα τους, να βλέπουν τι τους αρέσει και να εξασκούν τις δεξιότητες τους.

Ίσως, με αυτό τον τρόπο, αυτή η μάστιγα των «Tik Tok challenges» και, συλλήβδην, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μειωθεί. Μπορεί να ακούγεται ουτοπικό, αλλά τουλάχιστον, αξίζει η προσπάθεια να αναχαιτιστεί αυτή η μάστιγα.

Ζούμε σε μια εποχή, που αποτελεί μείζον ζήτημα το θέμα της μουσικής και κατά πόσο αυτή επηρεάζει το ψυχισμό των εφήβων και των νέων. Σε τι βαθμό ένα μουσικό κομμάτι μπορεί να επιδράσει στη ψυχή ενός νέου; Τελικά οι νέοι γνωρίζουν το Θεοδωράκη, το Χατζιδάκη, το Σαββόπουλο;  Τα νέα παιδιά έχουν ανάγκη να ακούσουν ποιοτική μουσική ή εμείς θεωρούμε ότι απλά αρέσκονται σε εύπεπτα κομμάτια και ευτελείς στίχους;

Μην έχοντας σαφή απάντηση σε αυτές τις ερωτήσεις, αποφάσισα να επισκεφτώ το 12ο Φεστιβάλ Παιδικών-Νεανικών Χορωδιών στο Μέγαρο Μουσικής και, βγαίνοντας από την παράσταση, είχα και την απάντηση: Τι γαλήνια είναι η μουσική των σπουδαίων μουσικοσυνθετών μας, όπως του Μάνου Χατζιδάκη; Τι ωραίο να βλέπεις τόσα νέα παιδιά ηλικίας 8-30 ετών να ασχολούνται με  αυτού του είδους τη μουσική! Και τι υπέροχο να είναι εκεί οι γονείς τους και τα συγγενικά τους πρόσωπα να τους καμαρώσουν!

Υπό την καλλιτεχνική επιμέλεια της Μαρίας Έμμας Μελιγκοπούλου, συνολικά 5 χορωδίες (Παιδική Χορωδία «Μελισσάνθη» Δήμου Αλεξάνδρειας, Νεανική Χορωδία Ι.Ν. Προφήτη Ηλία Πυλαίας, Νεανική Χορωδία Δημοτικού Ωδείου Νεάπολης – Συκεών, Χορωδιακό Εργαστήρι Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΑΠΘ, Νεανική Χορωδία Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης), έντυσαν με τις φωνές τους πολύ ωραία τραγούδια, που άγγιξαν το κοινό και μας ξύπνησαν νοσταλγία και τρυφερότητα. Από το Άξιον Εστί μέχρι την Άρνηση του Μίκη Θεοδωράκη και μέχρι παραδοσιακά τραγούδια της Γκάνας, της Ιαπωνίας και των Φιλιπίννων.

Ήταν μια πολύ όμορφη βραδιά στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, όπου ο καθένας πήγε έχοντας το δικό του κίνητρο. Άλλοι να υποστηρίξουν τα παιδιά τους, άλλοι τους φίλους τους, εγώ για να ακούσω ωραία ελληνικά τραγούδια και να δω συνομήλικους μου και παιδιά μικρότερων ηλικιών να τραγουδάνε Διονύση Σαββόπουλο και Μίκη Θεοδωράκη. Και έφυγα πλήρης, ανακουφισμένος από προσωπικές έγνοιες και μια αίσθηση λύτρωσης και γαλήνης. Όπως έχει πει εξάλλου ο Γουίλιαμ Σαίξπηρ,  «Αν η μουσική είναι η τροφή της αγάπης, παίξε κι άλλο». Αυτό θα έλεγα και εγώ σε αυτά τα παιδιά, να «παίξουν και άλλο» ή καλύτερα να «μη σταματάνε να τρέφουν τον εαυτό τους με μουσική».

Κείμενο της σπουδαίας Δήμητρας Παπαδοπούλου, πρώτο ανέβασμα το 1997, μια κωμωδία που έχει ταξιδέψει σε όλη την Ελλάδα, συμμετοχή πολλών και υπερταλαντούχων ηθοποιών και, κατά συνέπεια, ο πήχης είναι ιδιαίτερα ψηλά. Δυστυχώς, όμως, το τελικό ζεστό χειροκρότημα απευθυνόταν, κατά κύριο λόγο, στην άψογη ερμηνεία των ηθοποιών, παρά στο τελικό αποτύπωμα της παράστασης.

Το έργο περιγράφει τη ζωή τριών αδερφών, η καθεμία με εντελώς διαφορετική προσωπικότητα. Η αναρχική Πόπη ψάχνει απελπισμένα μια σταθερή σχέση, η παντρεμένη και σοβαροφανής Φώφη ψάχνει να σπάσει τα δεσμά του καθωσπρεπισμού της και η φιλόδοξη Μαρία κυνηγάει την καριέρα της και θέλει να κάνει ένα παιδί με τον αναρχικό και άπιστο άντρα της, Χάρη. Τις τρεις αδερφές τις συνδέει ένας παππούς με άνοια και αριστερές απόψεις. Μια μέρα η Φώφη θεωρεί ότι δολοφόνησε το σύζυγο της και στο σπίτι έρχεται ένας καλόκαρδος αστυνομικός, που τελικά ερωτεύεται την Πόπη. Ακολουθούν άκρως σουρεαλιστικές και κωμικοτραγικές καταστάσεις, που περιλαμβάνουν από δανεικό σπέρμα ως ένα ρομαντικό δείπνο με φακές και….ναρκωτικά.

Αναντίρρητα, οι ηθοποιοί(Μαριλού Κατσαφάδου, Φωτεινή Μπαξεβάνη, Σύλβια Δελικούρα, Σταύρος Νικολαΐδης, Άρης Αντωνόπουλος) εξυπηρετούν άρτια την ταχύτητα και το ρυθμό, που απαιτεί μια πετυχημένη κωμωδία. Εξαιρετική η χημεία μεταξύ τους, καλοκουρδισμένοι και απολύτως προσηλωμένοι στο ρόλο τους. Ειδική μνεία στο Βασίλη Κολοβό, ο οποίος μάς χάρισε μια υπέροχη ερμηνεία στο ρόλο του παππού. Πολύ ζεστό το σκηνικό που επιμελήθηκε η Μαρία Φιλίππου και πολύ ουσιαστική και αποτελεσματική η σκηνοθεσία του Χρήστου Τριπόδη.

Οι δύο ώρες της παράστασης περνάνε σίγουρα ευχάριστα, αλλά είναι μόνο αυτός ο σκοπός μιας κωμωδίας; Πόσο τελικά βοηθάει ένα έργο η ακατάπαυστη βωμολοχία και τα τόσο εύπεπτα αστεία; Είναι πετυχημένη μια κωμωδία, που απλά αναμασά κάποια τετριμμένα στερεότυπα και εμπεριέχει πολύ σεξ, ναρκωτικά, βρισιές και μια απόπειρα δολοφονίας;

Προσωπικά, γέλασα σε κάποια σημεία, αλλά φεύγοντας από το θέατρο, δεν μου είχε μείνει κανένα αστείο. Σαφώς και πρέπει να υπάρχουν ευχάριστες κωμωδίες, σαφώς και δεν πρέπει όλα τα έργα να εμβαθύνουν, αλλά αναμφίβολα θα μπορούσε η παράσταση να περάσει με πιο εύσχημο και έξυπνο τρόπο τα μηνύματα περί απελευθέρωσης του ανθρώπου από τα στεγανά και τα πρέπει. Για μια ακόμα φορά αποδείχθηκε για ποιο λόγο η κωμωδία είναι ένα από τα πιο δύσκολα είδη στο θέατρο.

Θα αποκαλύπτατε τα πιο κρυφά σας μυστικά σε μια συνέντευξη σε άνθρωπο σχεδιασμένο μέσω τεχνητής νοημοσύνης; Λέμε όλη την αλήθεια στους ανθρώπους που αγαπάμε; Πόσο μπορούμε να αποκρύψουμε προσωπικά μας δεδομένα σε μια εποχή που το ΑΙ εξελίσσεται ραγδαία; Αυτά είναι μόνο μερικά από τα ερωτήματα, που απαντάει το έργο «Απόρρητο» του Ιβάν Βιριπάγιεφ στο θέατρο Φαργκάνη.  

Η παράσταση μεταφέρει αμέσως τους θεατές στο 2028. Τρεις διακεκριμένοι επιστήμονες δέχονται να λάβουν μέρος σε μια κλειστή και απόλυτως εμπιστευτική έρευνα, που γίνεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης. 3 ατομικές συνεντεύξεις, που ενώ στην αρχή και οι 3 πρωταγωνιστές δείχνουν να απαντούν με σχετική άνεση τις  ερωτήσεις, στο τέλος έρχονται αντιμέτωποι με βαθιά ηθικά διλήμματα, με τα προσωπικά τους όρια, βιώνοντας έντονες εσωτερικές συγκρούσεις.

Το ΑΙ αγγίζει ευαίσθητα προσωπικά τους δεδομένα, θέτει πολύ αδιάκριτες ερωτήσεις, αλλά διατηρεί πάντα τη ψυχρότητα και τη «λογική» ενός τεχνολογικού ευρήματος. Οι άνθρωποι, όμως, έχουν συναισθήματα. Υποπέφτουν σε αντιφάσεις, δεν αντέχουν εύκολα να πουν όλη την αλήθεια στα οικεία τους πρόσωπα, επηρεάζονται από τις αδυναμίες τους και, εν τέλει, προσπαθούν να βρουν τον εαυτό τους και να ανταπεξέλθουν απέναντι στις ραγδαίες εξελίξεις του πλανήτη. Το έργο συζητά καίρια κοινωνικά θέματα, όπως το περιβάλλον, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την κλιματική αλλαγή, την έκτρωση και την απιστία.

Παρακολουθούμε μια επώδυνη διαδικασία για τους 3 πρωταγωνιστές, οι οποίοι παλεύουν να πείσουν το ΑΙ για τα πιστεύω τους, αλλά καταλήγουν σε αδιέξοδο μπροστά στις εσωτερικές τους συγκρούσεις. Εξαιρετικό το σκηνικό του Γιώργου Γαβαλά με τους καθρέφτες και την καρέκλα, ενώ καταπληκτικές είναι και οι ερμηνείες της Ταμίλας Κουλίεβα, της Μαριάννας Κιμούλη και του Χρήστου Στέργιογλου. Κομβικό ρόλο στην παράσταση έχουν η Έλλη Στάη και ο Παύλος Τσίμας, οι οποίοι ανταποκρίνονται με απόλυτη επιτυχία στο ρόλο του «δημοσιογράφου-ερευνητή» με τη μορφή ΑΙ.

Πολύ ωραία και μεστή η σκηνοθετική προσέγγιση της Ταμίλας Κουλίεβα. Ωστόσο, το μοτίβο των ατομικών συνεντεύξεων με το ΑΙ ήταν σε κάποια σημεία της παράστασης λίγο μονότονο. Αυτό, σε καμία περίπτωση δεν μειώνει την επιτυχία της παράστασης, που θα σας αγγίξει, θα σας προβληματίσει  και θα σας αφήσει με ένα βασικό ερώτημα: «Πόσο δέσμιοι είμαστε μπροστά σε όλες αυτές τις εξελίξεις;»